ÚCpëC ÐhCk ÚDOvÞk £ß¥iF íÛCpëC ÚDëCpËwÜWØç DF íÜiv

oß¡Æ ÐhCk ok ÚDOvÞk ÝëC qC í¡iF ,lÜÜÇì× Úlëk ÚD×ßç PëDv qC íÛCpëC ÚDëCpËwÜWØç qC êoDìwF
Dçí©·F ,lÛoCnËì× ÚDì× ok D× DF Co kßh Ík kok Þ éO¾pÊ uDØN D× DF Ðì× êC DF Þ íÊlÛq
DçCpËwÜWØç pìËÜ×Ck MÔÇ¡× qC Dë Þ lÜÜÇì× ÍCßòv ÚD×ßç éÏW× Þ ÚA êDèOìÎD·¾ ,ÚD×ßç æoDF ok
ÚDOvÞk ÝëC éØç qC D× .lÜÛrì× ½pd ÙèÎDS×C Þ qlëC Þ êÞ . êA . YC p®h ,DçækCßÛDh oD¡¾ ,ÚCpëC é·×DV ok
:kßz ækCk ECßV DØz MÓCßòv qC í¡iF éF kß¡ì× í·v éOzßÛ ÝëC ok.ÙëoCrËvDKv
ÚD×ßç p¥Oi× éaiëoDN
P¡èGëkoC 27 jëoDN ok , UoDh ÙìÃ× íÛCpëC ÚDëCpËwÜWØç qC lÜZ íÜN éçD× ¢z yÔN Èë qC l·F
Þ ælz ¸ØV Ùç oÞk lñßv ÙÏèÇOvC pèz ok (Úq Èë Þ kp× 12 ) ÚDOvÞk qC p¿Û ækrìv ,1367
:PvC ÝëC Ùç æÞpÊ íØvo ÙvC .lÛkCk ÐìÇ¡N Co ÚD×ßç æÞpÊ ,p²Û ÍkDGN Þ TeF qÞo Þk qC l·F

(ÚCpëC ÚDëCpËwÜWØç ÁßÃd qC ´D¾k æÞpÊ ) ÚD×ßç

oD¡OÛC éÏØV qC ;lz HëߥN Ùç ÚA êDèOìÎD·¾ íÏÆ «ß®h Þ ÚD×ßç é×DÜvDvC éwÏV ÚDØç ok
oß®ÜìØç Þ íëCpËwÜWØç DF é®FCo ok ÚDìÛCpëC êCpF MDµÔ¬C ÚkCk ½lç DF ívoD¾ ÚDFrF éÏW× Èë
.DèÛA ÁßÃd PëDµo MoÞp¨ Þ íÛCpëC ÚDëCpËwÜWØç MÔÇ¡× Þ ÐñDw× cp¬
ÁßÃd ¸¾Cl× êDèçÞpÊ ÝìF ok oß®ÜìØç Þ oß¡Æ qC UoDh íÛCpëC é·×DV ok ÚD×ßç xìvDN pGh
íÛCpëC é·×DV êCpF éÆ kßF ÝëC oDÇÜëC ÐìÎk lëDz ,lz ¢iJ D·ëpv íFpº êDçoß¡Æ ÚDëCpËwÜWØç
ÖClµC éF DèÎDv éÆ íFpº ÚDëCpËwÜWØç êCpF Þ kßF ælÜÜÆ pìËϾDº Þ æp²OÜ×pìº pGh Èë ÝëC
oÞA êkDz Þ Eßh pGh Èë ÝëC ,lÛkßF ækpÆ MCpçD²N Þ §CpOµC ÚCpëC ok ÚDëCpËwÜWØç EßÆpv Þ
Þ éO¾pÊ uDØN ÚD×ßç DF ÀÏOi× êDçoß¡Æ ÝÆDv íÛCpëC ÚDëCpËwÜWØç qC êoDìwF ÚA qC l·F .kßF
ÍDdok .lÛkoÞA kßVßF kßh P×DÂC Ðe× oß¡Æ ok Co ÚD×ßç êDçéG·z , ÚA ½ClçC DF íñDÜzA qC l·F
ÝìÜaØç .lÜOwç pëCk ÚD×ßç H·z CkDÛDÆ Þ DÇëp×A , ÚDOwÏËÛC ,ÚDØÎA ,sÞpÛ ,lñßv êDçoß¡Æ ok p±Dd
, ÚApF æÞÔµ .lÜOwç uDØN ok ÚD×ßç DF Ùç ÝJCs Þ DìÎCpOvC ,lÜÏç ,éwÛCp¾ ok êkp¿Ü× ÚÓD·¾
Þ ÚD×ßç éÏW× ÅCpOzC Äëp¬ qC , ÚDèV ÀÏOi× êDçoß¡Æ ok CpËwÜWØç ÚDìÛCpëC qC êkDëq kCl·N
êDèOìÎD·¾ ok ÙìÃOw× oß®F D×C ,lÛpìËì× oCp æÞpÊ êDèOìÎD·¾ ÚDëpVok , PÛpOÜëC ok D× PëDv
.lÜÜÇìØÛ PÆpz æÞpÊ
ÚD×ßç ½ClçC
æÞpÊ ok D× é¤Ôh oß®F D×C .lìÜÆ é·VCp× ÚA é×DÜvDvC éF D¿®Î ,ÚD×ßç ½ClçC DF íñDÜzA êCpF
.íÂÔhC pìº qDìÛ Èë éÛ Þ PvC êoDØìF éÛ xÜWØç éF ¢ëCpÊ Þ íñCpËwÜWØç éÆ ÙëoCk kDÃOµC ÚD×ßç
xÜWØç ÚDwÛC Þk íwÜV Þ ívDwdC , í¿¬Dµ ,íáµ éÛDGϬÞCk é®FCo Ð×Dz íñCpËwÜWØç
lëDF DèÛDwÛC Þ koClÛ DèÛA êCpF êpìÊÙìØ¥N Þ PÎDhk Äd íwÆ . PvC pËëlÇë DF ,(kp× éZ Þ Úq éZ )
鿬Dµ Þ qDìÛ , ÚCÞo ,ÝN pF PìØÆDd éÆ CpZ lÛpìËF ÙìØ¥N kßh ÐñDw× éÛßËÜëC koß× ok lÜÛCßOF
í¿Ü× oDF êCoCk Þ PvC ¯Ïº qDFxÜWØç Dë Þ êqDFxÜWØç éØÏÆ .PvC ¦iz pç Äd êkp¾
ækD¿OvC íçCßiwÜWØç Þ íñCpËwÜWØç ,æCßiwÜWØç ,CpËwÜWØç MDØÏÆ qC §ßµ ok D× .PvC
.lìÜÆ é·VCp× CpËwÜWØç Dë qDFxÜWØç éÎDÃ× éF pO¡ìF ´Ô¬C êCpF .ÙìÜÇì×
éF é·VCp× .koClÛ Epº Þ Ápz éF í®Fo Þ ækßF ¸×CßV éØç ok p¡F jëoDN Í߬ ok íçCßiwÜWØç
.koCk oß¡Æ jëoDN Íß®F êCéÃFDv ÚCpëC ok íçCßiwÜWØç éÆ lçlì× ÚD¡Û ÚCpëC jëoDN Þ MDìFkC
Þ íOwëq æßìz qC Þ PwìÛ ÚCpëC ¦Oi× , íñCpËwÜWØç DF é®FCo ok í¿Ü× êDèOìÜçm kDWëC
.kß¡ì× ízDÛ .... íµDØOVC íÊlÛq ok HçCn× PÎDhk ,jëoDN Í߬ ok DèÛDwÛC íO¡ì·×
êDçoß¡Æ ok DçCpËwÜWØç ,Ökp× íçDÊA ÝO¾o ÓDF Þ p¡F ÁßÃd ypOwÊ ,¸×CßV ÌÜçp¾ lzo DF
uDwdC íwÆ éÛ Þ lÜÇì× ÖClµC Co DèÛA íwÆ éÛ æqÞp×C Þ lÛkpÆ kßh ÐñDw× cp¬ éF ´Þpz éO¾p¡ìJ
Þ ívCpÇ×k éÆ íëDçoß¡Æ Þ (DèÛA éØç éÛ )Ößv ÚDèV êDçoß¡Æ ok DèÜN .lÛClì× êkDµpìº Co DèÛA
é×CkC ÚDÜaØç (ÚCpëC ÐS× )ÚDëCpËwÜWØç ÖClµC Þ EßÆpv ,kß¡ìØÛ PëDµo DèÛA ok p¡F ÁßÃd
PGwÛ ÚDØèF ,lzDF ÙÆDd êoÓDvkp× Þ PÛß¡h ,oßwÛDv ,EßÆpv éÆ êCé·×DV pç ok .koCk
,p¡F ÁßÃd Pë Dµo ,ívCpÇ×k ypOwÊ .lÛß¡ì× EßÆpv DèOìÏÂC pËëk Þ DçCpËwÜWØç ,ÚDÛq Ùç
DèÛDwÛC íµDØOVC -êkp¾ Á ßÃd éF ÖCpOdC Þ ,êoÓDvkp× Þ PÛß¡h í¿Û , EßÆpv ÚkpF ÝìFqC
.kßF lçCßh lÜ×kßv ÚCpëC é·×DV ÐÆ êCpF éÆ ÚDëCpËwÜWØç êCpF DèÜN éÛ

kpÆ lëDF éZ
êCækDv oDÆ ÚA éF ÚkCk ECßV Þ lÜvpKì× D× qC ÚCpëC ÐhCk ÚDOvÞk qC êoDìwF éÆ PvC íÎCßòv ÝëC
lvDÜzí× pOèF Co kßh MDÛDÇ×C Þ íñDÛCßN , Pì·Âß× , ¯ëCpz , íçCßiwÜWØç kp× Dë Þ Úq pç .PwìÛ
ÙìÛCßOìØÛ D× éÆ CpZ ,lçk ECßV kpÆ lëDF éZ ÍCßòv éF éÆ PvC pOeÎD¤ êpËëk xÆ pç qC ÞC Ùç Þ
«ß®h êpwÇë éØèÜëC DF ,ÙìaìKF éiwÛ DèÛA êCpF ,kCp¾C íñDÛCßN Þ ¯ëCpz ,MDÛDÇ×C qC íçDÊA ÚÞlF
Þ, MCkDèÜ¡ìJ Þ MCp²Û ÍDvoC DF D¿®Î ,kß¡ì× æoDzC DèÛClF pëq ok éÆ kpÆ ÙìvpN ÚCßOì× Co íÏÆ
.ÙìÜÆ ÐìØÇN Co «ß®hÝëC DN lìÜÆ ÈØÆ DØF kßh MDìFpWN
.Ùìçk pìì»N ÙìçCßiì× Co êrìZ éZ éÆ ÙìÜÆ ¦i¡× kßh êCpF Co ÝëC lëDF rìZpç qC ÐG -1
,íñCpËwÜWØç éF PGwÛ é·×DV Þ Ökp× ÌÜçp¾ pìì»N :kß¡ì× DèÜëC Ð×Dz é¤Ôh oß®F éÆ
.ÚDëCpËwÜWØç ÖClµC Þ EßÆpv ÝìÛCß ߻Π,ÚDëCpËwÜWØç pF íµDØOVC oD¡¾ Þ PÛß¡h ÚkÞkq
éÆ íñDèÏe× Þ Dçé¾DÆ ÝOzCk ÚDÇ×C Þ kßh êCpF íÊlÛq Èëpz EDiOÛC êkCqC oDOvCßh D×
ÚkoÞA kßVßF ÚDÇ×C ,lÛßz ¸ØV Ùç oÞk lÜÛCßOF éØçCÞ Þ upN ÚÞlF íÛCpëC ÚDëCpËwÜWØç
éñCoC DF DN .... Þ éÏW× IDZ ,ÚCpëC ÐhCk ok ÚDëCpËwÜWØç ÁßÃd ¸¾Cl× £Dh MÔìÇ¡N Èë
Co kßh íµDØOVC PìÜ×C Ùç ,ÚDëCpËwÜWØç Þ íçCßiwÜWØçæoDFok íØϵ Þ Pvok MDµÔ¬C
Co kßh Ùèv é·×DV ok êkp¾ ÁßÃd PëDµo Þ ívCpÇ×k lzo ok Ùç Þ ÙìzDF ækpÆ ÝìØ©N
.ÙìzDF ækpÆ CkC
,PhDÜz Eßh Co DèÛA lëDF ÍÞC ,Ökp× êDèOìÜçm Þ íµDØOVC ÌÜçp¾ ok êpìì»N pç kDWëC êCpF -2
êkDÃOÛC êlëk DF é·ÎD®× xJ ;kpÆ PÆpd ÚA pìì»N êCpF ÚCßOìØÛ ælëlJ Èë Pvok PhDÜz ÚÞlF
.koCk oDìwF MoÞp¨ Ökp× MCkDµ Þ DçoDO¾o ok PÂk Þ ÚCpëC MDìFkC , ÌÜçp¾ ,jëoDN æoDFok
íñCpËwÜWØç DF é®FCo ok é·×DV pF ÙÆDd í¿Ü× êDèOìÜçm qC Co kßh DN ÙìzßÇF lëDF éOznÊ ÚA qC
lëDF Ùç ÙìçCßiì× éaÛA qC íOvok Åok lëDF D× ÝìÜaØç .ÙìÜÆ £Ôh ... Þ ÚDÛq ,DèOìÏÂC ÁßÃd ,
Co kßh íwÜV ¢ëCpÊ Þ uDwdC Ùç ÙìÛCßOF íñCpËwÜWØç æoDF ok é·ÎD®× DF íÜ·ë .ÙìzDF éOzCk
pOèF Co kßh uDwdC éÆ ÙìÜÆ ÈØÆ kßh êCpËwÜWØç ÚDÇëkrÛ Þ ÚDOvÞk éF Ùç Þ ÙìvDÜ¡F pOèF
,lÜOwìÛ ,lÜÇì× MÞD©Â DèÛA æoDFok é·×DV éÆ oß®ÛA DçCpËwÜWØç éÆ ÙìzDF éOzCk kDìF .lÜvDÜ¡F
êkCp¾C ÝìÜZ éÆ PvC ÝëC ÚD¡NÞD©Â Þ ,lÜÛClì× ÙèÎDS×C Þ íÛßÆ ,pçCßhCÞC ,íÜFC Co D× Ökp× Þ é·×DV
éF ÚCßOìØÛ éÆ lÜÜÇì× ¼ìÏGN oß®ÜëC DèÛA ,lÜzDF PìÎßòw× DF Þ ÁßÃd pFCpF ÚClÛÞpèz lÜÛCßOìØÛ
PzßÊ DF Co ÚA éÛCqÞo Þ lìÛClì× pOèF DØz kßh éÆêrìaÛA éØç é¤Ôh Þ kpÆ kDØOµC DçCpËwÜWØç
éÛD¿vDO× ,koCk é·×DV ok íÛÓ߬ éÃFDv éÆ í¿Ü× êDèOìÜçm ÝëC .lìÜÇì× xd kßh PvßJ Þ
éÆ DèÛA £ß¥iF ,íÛCpëC êDçCpËwÜWØç kßh qC êoDìwF MÞD©Â Þ PìÜçm éF koCß× êoDìwF ok
.PvC ælz ÐëlGN ,lÜÜÇì× íÊlÛq oß¡Æ ÐhCk ok
,lçlìØÛ DØF Co íñCpËwÜWØç æoDFok íØϵ êDèFDOÆ Þ MÔW× IDZ æqDVC oß¡Æ ÐhCk ¯ëCpz -
Þ Ùëßz pËëk êDçoß¡Æ ÚDëCpËwÜWØç êDèçÞpÊ êDèOëDv koCÞ PÛpOÜëC Äëp¬qC ÙìÛCßOì× D× D×C
.ÙëoÞA PvlF Co é×qÓ MDµÔ¬C
ÍDvoC DF ÚCßOì× ÔS× ,lÜÆ oDÆ ykßh ldok lÛCßOì× íwÆ pç ,íÏ·¾ ÙÆDd ¯ëCpz éF éVßNDF -
éÆ PvCßh DèÛA qC ,ÀÏOi× êDèçÞpÊ Þ DèÛD×qDv ,oß¡Æ ÐhCk ÀÏOi× êDçé×DÛqÞo éF íñDçé×DÛ
oDÇF Co qDFxÜWØç éØÏÆ íñDVok íwÆ pÊC .lÜÜÆ cp®× Co DçCpËwÜWØç ÐñDw× í©OÃ× ÐÇ¡F
.PvC fìe¤ CpÊxÜWØç ޯϺ qDFxÜWØç éØÏÆ CpZ éÆ Ùìçk fì¨ßN ÞC éF é×DÛ ÍDvoC DF ,kpF
. kßh ÐñDw× cp¬ Þ lëß¡ì× ÚA koCÞ éÆ PÛpOÜëC êÞo íÛCpëC PëDv pç ÝìÎßòw× éF Ðì× êC ÍDvoC -
Þ Pëßç lìÛCßOì× íOdCpF íÜ·ë ,kßz ÖClÂC íÜϵ oß®F éÆ PwìÛ ÖqÓ bìç ,DçoDÇÜëC éØç êCpF
.lëoCk éËÛ í¿i× Co kßh Ùvo Þ ÙvC
oß¡Æ qC UoDh ok ÚD×ßç ÀÏOi× êDèvokA éF é×DÛ DFÐhCk êDèëpìËOvk oDGhC Þ MDzoCrÊ ÍDvoC -
.Ðì× êC DF Dë Þ
êDèOìÎD·¾ qC lìvDÜ¡ì× Co DèÛA éÆ íÛDëCpËwÜWØç éF ÙìÃOw× pìº Dë Þ ÙìÃOw× ´Ô¬C -
.PÛpOÜëC êÞopF ÚA uokA Þ ÚD×ßç
PìØçC DF é®FCook íñDèSeF kpG¡ìJ Þ ,oß¡Æ ÐhCk ívCpÇ×k oCl¾p¬ ¢GÜV ok ÍD·¾ PÆpz -
lëDF Ùç ívDwdCpÊk qC éÇÏF í¡ëlÛCpÊk qC lëDF DèÜN éÛ éÇÜëC Þ êkp¾ êDèëkCqA Þ ÁßÃd PëDµo
.kßz ´D¾k
kßh éÆ íÏÇ¡F ,lzDF éOzCk Co CpËwÜWØç Èë êpìËOvk l¥Â xìÏJ íñDV Dë Þ íÆoDJ ok pÊC -
.lëßz oDÇÜëC ¸ÛD× Þ ækpÆ éÏhCl× ,lìÛClì× pOèF
TeF ,ælz éO¿Ê ÐñDw× æoDFok Þ ælz ¸ØV Ùç oÞk ,lëoCk kDØOµC DèÛA éF éÆ íÛDëCpËwÜWØç DF -
.lìÜÆ p²Û ÍkDGN Þ

í¤ß¥iF ´ß¨ß× æoDFok Dë Þ lìOwç ÚD×ßç éÏW× qC í¤Dh MÓDÃ× Þ HÎD®× ÚDçCßh pÊC -
.ÙìÜÆ ÈØÆ DØ¡F ÙìÛCßOF PvC ÝÇØ× .lëpìËF uDØN D× DF ,lëkpËì×
xÆD¾ DØz êCpF ÙìÃOw× Co HÎD®× ÙìÛCßOì× ,lìzDF éOzCk ívpOvk (pFDØÛ)xÆD¾ éF éaÛDÜZ
.lìÜÆ ClìJ ívpOvk DèÛA éF DN ÙëoCnËF ÚD×ßç PëDv êÞo Co DèÛA Dë Þ ÙìÜÆ

êDèOÆpz Þ ÀÏOi× êDçDV ok ÚCßOì× ÚA éF ívpOvk Þ PÛpOÜëC éF ÚkßF DÜzA Moߤok -
æoDGÜëC ok pÊC .lìÜÆ Pvok ívoD¾ ÚDFq éF kßh £ß¥i× PëDv íÛDW× oß®F ,ÚCpëC qC UoDh
.lëpìËF uDØN D× DF Ðì× ÍDØÆ DF ,lëoCk UDìOdC íñDØÜçCo Þ ÈØÆ éF

Þ ækpÆ ÍDvoC ,lìÛClì× HvDÜ× éÆ êkCp¾C êCpF Þ ækoÞAok Co ÚD×ßç PëDv HÎD®× Þ MÓDÃ× -
.lìÜÆ PwJ ÀÏOi× êDèçÞpÊ Þ MÔW× êCpF Co DèÛA Dë
êpìÊkDë ½lç DF íñDèçÞpÊ ÐìÇ¡N ÝÇØ× Moߤok Þ êÞ.êA.YC êoDØìF DF æqoDG× ok PìÎD·¾ -
êDèOFoDÃ× ok (ÖÞlÛDÆ)MßJDÆ qC ækD¿OvC pF lìÆDN ,ÚCpËëk éF yqß×A ,êoDØìF ÝëC æoDFok pO¡ìF
.æpìº Þ íwÜV
.íñDçéÜì×q ÝìÜZ ok PÆpz éF ÚCpËëk Äëß¡N Þ Íßòw× MDwvß× Þ kCp¾C éF Áß¾ kDèÜ¡ìJ ÚkCk -
.qlëC êoDØìF DF í×ßص æqoDG× PìØçC pF lìÆDN Þ

êlV Co ÚA ÐñDw× , ´DØOVCok íçÞpÊ Þ ÞpìÛ pç ÚCßN Þ ÚqÞ PGwÛ éF Ökp×éÆ ÙìzDF éOzCk | kDìF Þ
ok íwÜV PÎClµ éF Úlìvo êCpF lÜؾlç Þ íçÞpÊ MoߥF éÆ ÙìzßÇF lëDF xJ , kÛpìËì×
êDçéOvCßh Þ kßh qC íOvok PhDÜz lëDF íÛCpëC ÚDëCpËwÜWØç ,oDÇÜëC êCpF .ÙìÜÆ PÆpd ÚCpëC
.lÜÜÆ PÆpd ÅpO¡× MoߥFDèÛA éF Úlìvo êCpF êpìËìJ Þ éϤßd DF lÜÛCßOF Þ lÜzDF éOzCk kßh
½ClçC Þ ÚD×ßç qC DçDØz ÈN ÈN PëDØd .ÙëCælz ¸ØV ÚD×ßç æÞpÊ ok D× éÆ PvC ÐìÎk ÝìØèF
ÚDëCpËwÜWØç íµDØOVC -êkp¾ êDçqDìÛ Þ DçéOvCßh éF Úlìvo ok íØOd Þ êoÞp¨ «pz ,ÚA
.lìÜÆ PëDØd ,ÚD×ßç , kßh æÞpÊ qC ÝÇØ× æCo pç qC Þ ÐÇzpç éF .PvC ÚCpëC